เสลดพังพอนตัวผู้

ชื่อวิทยาศาสตร์  : Barleria lupulina Lindl

ชื่อท้องถิ่น : เสลดพังพอนตัวผู้ ,พิมเสนต้น, ชองระอา หรือทองระอา, อังกาบแดง, ลิ้นงูเห่า, ต้นเขี้ยวงู, ต้นสารพัดพิษ ภาษาจีน เรียก เช็กเชเกี่ยม

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : เป็นไม้พุ่มสูง 1-1.2 เมตร มีหนามยาวที่ข้อ ๆ ละ 2 คู่ กิ่งสีน้ำตาลแดง ใบเดี่ยวออกตรงกันข้ามกัน รูปขอบขนาน กว้าง 1.8-2.5 ซม. ขอบเรียบ โคนและปลายใบค่อนข้างแหลม ก้านใบสั้น มีสีแดงตลอดไปจนเส้นกลางใบ เนื้อใบค่อนข้างแข็ง ผิวเรียบ ดอกช่อรูปทรงกระบอก ปลายเรียวแหลม ออกที่ปลายกิ่งเป็นช่อตั้งยาว 8 – 10 ซม. ประกอบด้วยใบประดับรูปกลมสีน้ำตาลแดงขนาดใหญ่หุ้มดอกย่อยแต่ละดอก กลีบดอกสีเหลือง – ส้ม โคนกลีบติดกัน ปลายแยกออกเป็นลักษณะสองปาก ผลเป็นฝักรูปไข่ปลายแหลม

การขยายพันธุ์  : ใช้ลำต้นปักชำ เลือกกิ่งที่แก่ ๆ ยาวกิ่งละประมาณ 1 – 2 คืบ ปักชำให้ออกราก แล้วย้ายลงปลูกในแปลง ดูแลรักษาเหมือนกับพืชทั่ว ๆ ไป เป็นพืชที่ขยายพันธุ์ง่าย

สารเคมีและสารอาหารที่สำคัญ  : ในใบมีสารเคมีพวก iridoid ซึ่งจากการทดสอบฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาพบว่ามีฤทธิ์แก้อักเสบ

สรรพคุณทางยา :

ราก  –  แก้ตาเหลือง หน้าเหลือง เมื่อยตัว กินข้าวไม่ได้ แก้เจ็บท้อง แก้ผิดอาหาร ถอนพิษงู พิษแมลงสัตว์กัดต่อย แก้ปวดฟัน

ใบ – ถอนพิษแมลงสัตว์กัดต่อย แก้ลมพิษ รักษาเม็ดผื่นคันตามผิวหนัง แก้โรคเบาหวาน แก้ปวดแผล แผลจากของมีคมบาด แก้โรคฝีต่างๆ รักษาโรคคางทูม แก้โรคไฟลามทุ่ง แก้ขยุ้มตีนหมา แก้โรคงูสวัด รักษาโรคเริม ถอนพิษจากเม็ดตุ่มฝีดาษ รักษาโรคฝีดาษ แก้ฟกช้ำ แก้ช้ำบวมเนื่องจากถูกของแข็ง ถอนพิษไข้ พิษไข้ทรพิษ แก้ปวดฟัน เหงือกบวม แก้ริดสีดวงทวาร แก้ยุงกัด แก้พิษไฟลวกน้ำร้อนลวก แก้ปวดจากปลาดุกแทง

ส่วนทั้ง 5 – ใช้เหมือนเสลดพังพอนตัวเมีย และใช้แทนเสลดพังพอนตัวเมียได้ แต่ใบเสลดพังพอนตัวเมียมีรสจืด ใบเสลดพังพอนตัวผู้มีรสขมมาก และเสลดพังพอนตัวผู้มีฤทธิ์อ่อนกว่าเสลดพังพอนตัวเมีย

ถอนพิษ แมลง – สัตว์ , เป็นฝี และแก้น้ำร้อนลวก : ใช้ใบ ประมาณ 1 กำมือ หรือ 10 – 15 ใบ ตำให้ละเอียด ผสมกับเหล้าโรง พอกหรือทาบริเวณที่เป็น
ถอนพิษ ตะขาบ :ใช้รากฝนกับเหล้าทาบริเวณที่เป็น หรือใช้ใบผึ่งในที่ร่มจนแห้ง 9 ส่วน พิมเสน 1 ส่วน บดตัวยาทั้งสองให้ละเอียดใส่ขวด แล้วเติมแอลกอฮอล์หรือเหล้าโรงพอท่วมยา ใช้ทาบริเวณที่เป็นจนหาย
แก้อาการปวดหัว :ใช้ดอกเสลดพังพอนมาต้มกับน้ำสะอาด ดื่มครั้งละ 1 ถ้วยชา ให้กินบ่อย ๆ จนไม่มีอาการ
แก้ร้อนใน :ใช้ใบตากแห้ง นำมาต้มกับน้ำสะอาด ใส่น้ำตาลเล็กน้อย
ดื่มบ่อย ๆ
แก้ปวดฟัน :ใช้ใบเคี้ยวกินบ่อย ๆ
แก้ผดผื่นคัน :ใช้ดอกสด ที่ยังบานไม่เต็มที่ 9-10 ดอก ต้มกับน้ำสะอาดดื่ม

หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ :
1. ฤทธิ์ลดการอักเสบ ได้มีผู้สกัดสาร irridoid 4 ชนิด จากเสลดพังพอนตัวผู้ เมื่อทดสอบสารทั้ง 4 ชนิด พบว่าสามารถลดการอักเสบ ได้แก่

  • Shanshiside methyl ester
  • 8-0-acetylshanzhiside methyl ester
  • 6-0-acetylshanzhiside methyl ester
  • 6,8-0,0-diacetylshanzhiside methyl ester

2. ฤทธิ์ลดปวด สารสกัดคลอโรฟอร์มจากส่วนเหนือดิน ขนาด 125-500 มก./กก. ลดอาการปวดในหนูถีบจักร เมื่อใช้การทดสอบด้วย acetic acid หรือฟอร์มาลิน แต่ใช้ความร้อนไม่ได้ผล
3. หลักฐานความเป็นพิษและการทดสอบความเป็นพิษ เมื่อให้หนูถีบจักรกินสารสกัดเมทานอลจากส่วนเหนือดิน หรือฉีดเข้าช่องท้อง ความเข้มข้นของสารสกัดที่ทำให้หนูตายครึ่งหนึ่ง (LD50) เท่ากับ 4.5 และ 3.7 ก./กก. ตามลำดับ

ข้อความนี้ถูกเขียนใน Uncategorized คั่นหน้า ลิงก์ถาวร

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s